Kayış ve Lastik
Serpantin Kurbela Gerginliğinin Ayarlanması
Motoru çalıştırdığınız anda gelen tiz bir gıcırtı. Direksiyonu kırınca artan ses. Sabah soğukta belirgin, motor ısınınca azalan bir ıslık. Bunların büyük kısmının kaynağı tek bir yerdedir: serpantin kayışı ve onun gerginliği.
Serpantin kayışı alternatörü, devirdaim pompasını, direksiyon pompasını ve klima kompresörünü tek şeritte döndürür. Gerginlik azalırsa kayış kasnak üzerinde kayar. Fazla gerginse rulmanlar ve kayışın kendisi zorlanır. Doğru kurbela gerginliği ayarlama işlemi, bu iki ucun arasındaki doğru noktayı bulmaktan ibarettir.
Sorunun belirtileri
- Gıcırtı / ıslık: Genellikle gevşek kayış. Kasnakta kaymadan doğar.
- Ritmik takırtı: Kayışın kendisi değil, gergi rulmanı veya bir kasnak rulmanı arızası.
- Akü şarj uyarısı: Kayış alternatörü yeterince çeviremiyor. Akü sorunu sanılır, aslında kayış kaynaklıdır.
- Direksiyon ağırlaşması: Yüklenince kayış kayıyor demektir.
- Motor ısınması: Devirdaim pompası tam devir alamıyorsa soğutma sistemi verimini kaybeder.
- Kayış kenarında tüylenme, çatlaklar, parlak yüzey: Uzun süredir yanlış gerginlikte çalıştığının işareti.
Kontrol nasıl yapılır
- Motoru durdurun, anahtarı çekin, soğumasını bekleyin. Fan bıçağı sıcak motorda kendiliğinden dönebilir.
- Kayışın en uzun serbest bölümünü bulun. İki kasnak arasındaki en geniş boşluk.
- Baş parmakla orta noktadan bastırın. Orta kuvvette basınçta yaklaşık 5–10 mm sarkma normaldir. Kesin değer için üreticinin verdiği rakam esastır.
- Kayışı 90 dereceden fazla çevirebiliyorsanız gevşektir. Hiç çevirmiyorsanız fazla gergindir.
- Kayışın sırtını ve dişlerini ışıkla inceleyin. Dişlerde kopuk parça varsa gerginlik ayarı çözüm değildir.
Gıcırtı sesini yağ veya sprey ile susturmayın. Ses birkaç gün gider, ardından kayış sertleşir ve kasnak yüzeyi bozulur.
Sistem tipini belirleyin
Ayar yöntemi motorunuzdaki gergi düzenine bağlıdır. Motor kapağını açıp kayış hattını takip edin.
| Sistem | Nasıl tanınır | Ayar imkanı | Zorluk |
|---|
| Manuel (vidalı) gergi | Alternatör veya gergi kasnağı üzerinde uzun yuvalı braket ve ayar vidası | Evet, elle ayarlanır | Düşük |
| Otomatik gergi (yaylı) | Yay yüklü, üzerinde kare uç veya somun bulunan gergi kolu | Hayır, ayar yapılamaz | Orta |
| Rulman aracılığıyla ayar | Merkez somunu gevşetilip kasnak kaydırılan ara rulman | Evet | Orta |
Seçeneklerin karşılaştırması
| Yaklaşım | Ne zaman uygun | Maliyet | Kalıcılık |
|---|
| Sadece gerginliği yeniden ayarlamak | Kayış sağlam, sadece uzamış | Yok, işçilik | Kayış ömrü kadar |
| Kayışı değiştirmek | Çatlak, tüylenme, parlaklık, diş kaybı var | Düşük–orta | Uzun |
| Gergi rulmanını değiştirmek | Ses gerginlikten bağımsız, rulman elde pürüzlü dönüyor | Orta | Uzun |
| Kayış + gergi seti birlikte | Otomatik gergili sistemde yaş ilerlemiş | Orta–yüksek | En uzun |
Manuel sistemde adım adım ayar
- Akünün eksi kutbunu sökün. Alternatör civarında çalışacaksınız.
- Alternatörün kilit civatasını ve pivot civatasını çeyrek tur gevşetin. Tamamen çıkarmayın.
- Ayar vidasını çevirerek alternatörü dışa doğru itin. Gerginlik artacaktır.
- Manivelayla zorlamanız gerekiyorsa tahta bir kol kullanın. Metal levyeyi alternatör gövdesine dayamayın, sargıya zarar verir.
- Sarkmayı ölçün. Hedef değere yaklaşınca kilit civatasını sıkın.
- Motoru 30 saniye çalıştırın, durdurun. Kayış yerine oturur, gerginlik biraz düşer. Tekrar ölçün.
- Civataları üreticinin tork değerine göre sıkın. Aşırı sıkmak braketi çatlatır.
Otomatik gergili sistemde ne yapılır
- Gergi kolunu lokma veya özel anahtarla yay yönünün tersine çevirip kayışı boşaltın.
- Kayışı çıkarın, yeni kayışı yerleştirin. Kapak altındaki kayış şemasına uyun, şema yoksa sökmeden önce fotoğraf çekin.
- Kolu bırakın, gergi kendi kuvvetini uygular. Buradaki gerginlik ayarlanamaz.
- Gergi göstergesi işaretin dışına çıkıyorsa yay yorulmuştur. Ünite komple değişir.
- Rulmanı elle çevirin. Pürüz veya boşluk varsa değiştirin.
Sık yapılan hatalar