Kayış ve Lastik
Süspansiyon Gummesi İnceleme ve Bakımı
Süspansiyon, aracın yolla arasındaki tek yumuşak katman. Metal parçaların birbirine doğrudan çarpmasını engelleyen şey ise gummeler, yani kauçuk burç ve takozlar. Bunlar yaşlandıkça araç "dağılmış" gibi hissedilir. Direksiyon boşluk yapar, lastikler düzensiz aşınır, kasis sesleri artar.
Sorun tam olarak nedir?
Araç süspansiyonu gummesi; kauçuk (bazen poliüretan) bir gövde ile içindeki metal kovandan oluşur. Görevi üç başlıkta toplanır:
- Titreşimi ve yol darbesini sönümlemek.
- Salıncak, viraj demiri, aks ve gövde arasındaki hareketi kontrollü şekilde sınırlamak.
- Geometri açılarını (kamber, kaster, toe) sabit tutmak.
Kauçuk zamanla sertleşir, çatlar, yağ ve ısıyla şişer. Sonuçta parça yerinde oynar. Hareket kontrollü olmaktan çıkar. Bu noktadan sonra tek başına gummeyi değiştirmek yetmez; rot balans ayarı da gerekir.
Aşınma belirtileri
- Tak tak sesi: Yavaş hızda kasis geçerken ön tarafta kuru vuruntu. Genelde viraj demiri lastiği veya salıncak burcu.
- Direksiyonda gezinme: Düz yolda araç sağa sola kayar, sürekli düzeltme gerekir.
- Frende öne dalma ve titreme: Balatalar sağlamsa suçlu genelde ön salıncak arka burcudur. Balata ve disk kontrolünü ayrı bir başlık olarak ele almak gerekir.
- Düzensiz lastik aşınması: İç veya dış omuzda tek taraflı tıraşlanma. Basınç doğruysa geometri kaçmış demektir.
- Virajda geç tepki: Direksiyonu çevirdikten sonra araç bir an bekliyor gibi hissedilir.
Beş dakikalık kontrol yöntemi
- Aracı düz zemine alın, el freni çekili. Ön tekerleklere takoz koyun.
- Kaportayı bastırıp bırakın. Salınım bir kez sönmüyorsa amortisör de şüpheli.
- Kriko ile tek tarafı kaldırın, tekerleği alın. Burçlara el lambası tutun.
- Kauçukta çatlak, ayrışma, metal kovanın merkezden kaçması varsa parça bitmiştir.
- Uzun bir levye ile salıncağı hafifçe zorlayın. Metal metale ses veya gözle görülür boşluk kabul edilemez.
- Hidrolik (sıvı dolgulu) burçlarda dışarı sızmış yağ izi arayın. Bu tip burçlar sızdırdıysa sönümleme özelliğini kaybeder.
Rot ve rotil boşluğu ile burç boşluğu karıştırılır. Rotilde ses genellikle direksiyon çevrilirken, burçta ise dikey hareketle (kasis) çıkar.
Seçeneklerin karşılaştırması
Aşınmış bir gumme için önünüzde dört yol var. Hangisinin doğru olduğu aracın yaşına, kullanım şekline ve elinizdeki alete bağlı.
| Seçenek |
Konfor |
Ömür |
İşçilik |
Kime uygun |
| Orijinal kauçuk burç (tek tek değişim) |
Fabrika seviyesi |
Uzun |
Pres gerekir, zahmetli |
Günlük kullanım, konfor önceliği |
| Komple salıncak/kol değişimi (burç + rotil dahil) |
Fabrika seviyesi |
Uzun |
Kolay, cıvata sök-tak |
Rotili de bitmiş, zamanı kısıtlı olan |
| Poliüretan burç |
Sert, yol sesi artar |
Çok uzun |
Pres + periyodik gres |
Sportif kullanım, yüklü çekiş |
| Ucuz muadil kauçuk |
Değişken |
Kısa |
Aynı işçilik, tekrar sökme riski |
Satılacak, kısa vadeli araç |
Maliyet tarafında mantık şu: parça fiyatı en düşük olan seçenek toplamda en pahalı olabilir. Burç presleme işçiliği, parçanın kendisinden yüksek çıkar. Aynı yeri iki kez sökmek istemezsiniz.
Hidrolik burçlar için ayrı not
Bazı araçlarda ön salıncak arka burcu sıvı dolguludur. Bunun muadili genelde katı kauçuk olarak satılır. Takılır, ses biter; ama frende ve kaba asfaltta titreşim hissedilir hale gelir. Konfor sizin için önemliyse orijinal tipte kalın.
Değişim zamanı ve pratik takvim
- 60.000 km'den sonra: Her yağ değişiminde alt takıma göz atın. Aracın yağlanma noktalarını kontrol ederken burçlara bakmak alışkanlık haline gelmeli.
- Bozuk yol kullanımı: Kontrol aralığını yarıya indirin.
- Yaş faktörü: Az kilometreli ama 10 yaşın üzerindeki araçlarda kauçuk kilometreye bakmadan sertleşir.
- Rot balans sonrası: Ayar tutmuyorsa suçlu neredeyse her zaman burç veya rotildir.
Sökümde dikkat
- Süspansiyon cıvatalarını araç tekerlek üzerinde yükteyken sıkın. Havada sıkılan burç, araç yere indiğinde sürekli gerilimde kalır ve erken yırtılır.
- Tork değerlerine uyun. Fazla sıkma, kauçuğu ezip ömrünü kısaltır.
- Burcu yerine takarken kauçuk kısma yağ veya g