Kayış ve Lastik
Buji Seçimi ve Değişim Aralığı
Buji, benzinli motorda ateşlemenin son halkasıdır. Küçük bir parça ama etkisi büyük. Tırnak ucundaki aşınma birkaç yüzde milimetre arttığında bobin daha yüksek gerilim üretmek zorunda kalır. Sonuç: zor çalışma, tekleme, yakıt artışı. Bu yüzden buji değişim aralığı ertelenmesi en kolay, faturası en sinsi bakım kalemlerinden biridir.
Sorun nasıl başlıyor?
Buji yavaş yavaş bozulur, bir sabah aniden ölmez. Aşınma üç yerde birikir:
- Tırnak açıklığı büyür. Elektrot metali erozyona uğrar, kıvılcımın atlaması zorlaşır.
- İzolatör kirlenir. Kurum, yağ veya kurşunsuz benzin katkı kalıntısı kaçak yolu oluşturur.
- Dişler ve conta yerleşir. Uzun süre sökülmeyen buji, silindir kapağına yapışır. Sökümü riskli hale gelir.
Arızalanma belirtileri
- Soğuk çalıştırmada uzayan marş süresi.
- Rölantide titreme, düzensiz devir.
- Tam gazda veya rampada teklemeye benzer boşluk hissi.
- Yakıt tüketiminde kademeli artış.
- Egzozdan sert benzin kokusu.
- Motor arıza lambası, özellikle silindir tekleme kodları.
Bu belirtiler hava filtresi tıkanıklığı, zayıf akü ya da bobin sorunuyla karışabilir. Bujiyi suçlamadan önce filtre kutusuna ve akü uçlarına bakmak mantıklı. Marş dönüşü tembelse hata büyük olasılıkla ateşlemede değildir.
Buji tipleri: hangisi kime?
Etiketteki fark elektrot malzemesi ve tırnak sayısıdır. Fiyat farkı da buradan gelir.
| Tip |
Tipik ömür |
Maliyet |
Kime uygun |
| Bakır / nikel |
20.000 – 30.000 km |
Düşük |
Eski, atmosferik, tek bobinli motorlar; LPG'li araçlarda sık değişim tercih edenler |
| Platin (tek) |
40.000 – 60.000 km |
Orta |
Fabrika çıkışı platin isteyen orta yaş araçlar |
| Çift platin |
60.000 – 80.000 km |
Orta-yüksek |
Distribütörsüz, çift kıvılcımlı (DIS) ateşleme sistemleri |
| İridyum |
80.000 – 100.000 km |
Yüksek |
Turbo, direkt enjeksiyon, bobin başlı modern motorlar |
Tablodaki sayılar üretici kataloglarında görülen genel bantlardır. Kesin değer kullanım kılavuzunda yazar; orada ne diyorsa o geçerlidir.
Ömürden önemli üç detay
- Isı değeri (heat range): Bujinin kendi sıcaklığını atma hızıdır. Yanlış seçim ya kurumlanma ya da erken ateşleme getirir. Kataloğun verdiği değeri değiştirmeyin.
- Tırnak açıklığı: İridyum ve platin bujiler ayarlı gelir, zorla açıp kapatmak ince elektrodu kırar. Nikel bujide açıklık mastarla kontrol edilir.
- Diş boyu ve anahtar ağzı: Kısa dişli yerine uzun dişli takmak pistona temas riski demektir. Katalog numarası şaka değil.
Değişim aralığını kısaltan koşullar
- LPG kullanımı. Daha yüksek yanma sıcaklığı elektrodu hızlı yer. Katalog ömrünün yaklaşık üçte birini düşün.
- Şehir içi kısa mesafe. Motor ısınmadan duruyorsa izolatörde kurum birikir.
- Yağ yakan motor. Elektrot yağlı, kahverengi-siyah parlaklıkta olur. Bu bujinin değil motorun sorunudur.
- Zayıf ateşleme kablosu veya bobin. Kıvılcım zayıflar, buji daha hızlı kirlenir.
Sökerken ve takarken
- Motor soğuk olsun. Sıcak alüminyum kapaktan buji sökmek diş sıyırma riskidir.
- Buji yuvasını basınçlı hava veya fırçayla temizleyin. Kum silindire düşmesin.
- Lastik contalı buji anahtarı ve uzatma kullanın. Yan yüklenme porselen izolatörü çatlatır.
- Bujileri sırayla, geldikleri silindir numarasıyla ayırın. Aşınma farkı size hangi silindirin sorunlu olduğunu söyler.
- Yeni bujiyi elle dişine oturtun, sonra tork anahtarıyla sıkın. Kataloğun torku yoksa: contalı tipte elle oturttuktan sonra yaklaşık yarım tur. Aşırı sıkma en yaygın hatadır.
- Dişlere yüksek sıcaklık gresi sürecekseniz çok az kullanın; torku düşürmeyi unutmayın. Elektrot ucuna ve izolatöre bulaşmasın.
- Bobin başlıklarını takarken silikon gresle uçları koruyun.
Elektrot rengi ne anlatır?
- Açık kahve / bisküvi rengi: Normal yanma. Karışım ve ısı değeri doğru.
- Kuru siyah kurum: Zengin karışım, tıkalı hava filtresi veya sık kısa yol.
- Yağlı siyah: Segman veya supap lastiği kaçırıyor.
- Beyaz, kabarcıklı, erimiş uç: