Yağ reyonunda iki kutu yan yana duruyor. Etiketlerin biri "tam sentetik", diğeri "mineral". Aradaki fiyat farkı bazen iki katı. Peki bu fark motora ne kazandırıyor?
Kısa cevap: çoğu modern araçta sentetik yağ daha mantıklı. Ama "çoğu" demek "hepsi" demek değil. Aracın yaşı, motor tipi, kullanım şekli ve üreticinin şartnamesi kararı değiştirir.
Motor yağı seçerken üç şeyi karıştırıyoruz:
Bu üçü ayrı konu. 5W-30 hem mineral hem sentetik olabilir. Sentetik olması otomatik olarak "motoruma uygun" anlamına gelmez. Önce el kitabındaki şartnameye bakılır, sonra baz yağ tipine.
Ham petrolün rafine edilmesiyle elde edilir. Moleküller farklı boy ve şekilde. Bu düzensizlik iki sonuç doğurur:
Buna karşılık ucuzdur ve eski, geniş toleranslı motorlarda hâlâ işini görür.
Laboratuvar ortamında, moleküler yapısı düzenlenerek üretilir. Moleküller birbirine benzer boyutta. Sonuçları:
Yarı sentetik ise ikisinin karışımıdır. Fiyat ve performans olarak ortada durur.
| Kriter | Mineral | Yarı Sentetik | Tam Sentetik |
|---|---|---|---|
| Soğuk çalıştırma | Zayıf | Orta | Çok iyi |
| Yüksek sıcaklık dayanımı | Sınırlı | İyi | Çok iyi |
| Tipik değişim aralığı | Kısa | Orta | Uzun |
| Tortu / çamur oluşumu | Yüksek eğilim | Orta | Düşük |
| Litre fiyatı | Düşük | Orta | Yüksek |
| Turbo / DPF uyumu | Genelde uygun değil | Şartnameye bağlı | Uygun seçenekler var |
| Uygun olduğu araç | Eski, atmosferik, yüksek km | Orta yaş araçlar | Modern, turbolu, hassas motorlar |
Sentetik yağın litresi pahalı. Ama hesap sadece kutu fiyatı değil.
Kilometre başına maliyet hesaplandığında sentetik mineral motor yağı farkı çoğu senaryoda kapanır, hatta sentetik lehine döner. Kaldı ki bir motor onarımının bedeli, ömür boyu kullanılacak yağın toplam bedelinden yüksektir.
Değişim aralığını uzatmak, ancak üretici izin veriyorsa mümkündür. Sentetik yağ koydum diye keyfi olarak 20.000 km beklemek doğru değil. Aralık kararı yağın tipine değil, üreticinin bakım planına ve kullanım koşullarına bağlıdır.
Sık sorulan soru: "Aracım eski, sentetiğe geçersem yağ yakar mı?"
Sentetik yağ contaları yemez. Ama şu iki durum gerçek:
Çözüm: yüksek kilometreli araçlarda "high mileage" etiketli, biraz daha yüksek viskoziteli sentetik ürünler var. Ya da yarı sentetikte kalmak makul bir orta yol.